Chùa Phật Ân 475 Minnesota Avenue Roseville, MN 55113. Tel: (651) 482-7990 - Web: www.PhatAn.org. Email: chua_phatan@yahoo.com.

Chương 5- Khái yếu về Ngũ Giới

19 Tháng Sáu 201610:20 CH(Xem: 520)
Chương 5- Khái yếu về Ngũ Giới

Phật Học Tinh Yếu 3
HT Thích Thiền Tâm


Thiên Thứ Ba
Chương Năm

Khái Yếu Về Ngũ Giới

Tiết mục:

I. Những điểm thiết yếu về ngũ giới
II. Nghi thọ năm giới và tánh tướng
III. Lược thuyết về việc đắc giới
IV. Tướng phá giới

Kinh sách trích dẫn: Kinh Ưu Bà Tắc Giới, Thập Tụng Yết Ma Tỷ Khưu Yếu Dụng, Kinh Đại Phương Tiện Phật báo Ân, Tát Bà Đa Tỳ Ni Bà Sa.

Đề yếu: - Đạo nho có tam cang ngũ thường, đạo Phật c ó tam quy ngũ giới. Về năm giới, nếu so sánh đôi bên, thì không sát sanh là nhân, không trộm cướp là nghĩa, không tà dâm là l­ễ, không nói dối là tín, không uống rượu là trí. Kẻ nho sĩ nếu cang thường chẳng vẹn, thì không đủ thành nhân; hàng Phật tử như quy giới chẳng tròn, không những đã hư phẩm cách, mà kiếp sau còn mất thân người. (Ngũ giới bất toàn, nhân thiên lộ tuyệt).

Đức Phật chế ra giới vốn y cứ trên tâm từ bi, trí huệ, bình đẳng, mục đích đem lạ ian vui trật tự có cá nhân, gia đình, xã hội, và làm lợi ích cho tất cả chúng sanh. Ngài chỉ đưa ra lẽ phải cùng sự lợi hại, để mỗi người tự chọn lựa lấy, chứ không bắt buộc ai phải triệt để tuân theo. Chỗ đặc điểm của Phật giáo, chính ở nơi đức Phật không phải là một đấng uy quyền độc tôn, tự ý giữ phần thưởng phạt. Bởi theo đạo Phật, một hành động, lời nói hoặc ý nghĩ tốt xấu, tự nó đã mang theo ảnh hưởng vui khổ, hay phần thưởng phạt rồi. Vậy đức Thích Ca chỉ là một vị hướng dẫn sáng suốt, còn kết qủa vui khổ chính ở nơi người biết chọn đường.

Năm giới sau đây tuy dường đơn sơ, nhưng nó lại là căn bản của các giới. Nếu giữ trọn Ngũ giới, hành giả sẽ duy trì được thiện căn, không mất thân trời, người và đã có nền tảng để bước lên các nấc thang cao như Thập giới, cụ túc giới, Bồ Tát giới, cho đến qủa Vô thượng bồ đề.

Bốn tiết trong bản chương, hai tiết đầu lược thuyết về sự lợi hại cùng nghi thức thuộc ngũ giới, có lẽ phần đồng Phật tử đã khái niệm được. Đến như hai tiết kế nói về sự đắc giới, pháp giới thì người học Phật cần nên lưu tâm, vì đây là phần thật hành, thuộc về điểm tối quan trọng.

Tiết I- Những Điểm Thiết Yếu Về Ngũ Giới

Khi còn là chúng sanh, ai cũng có sự mê mờ lầm lỗi. Để cho hàng Phật tử tránh sự mê lầm ấy, đức Thế tôn tuỳ mỗi trình độ mà chế ra các giới. "Giới" là những điều răn cấm, mục địch ngăn ác hạnh, đưa chúng sanh đến chỗ an lành. Giới luật của hàng Phật tử tại gia có Ngũ giới, Bát quan trai giới, Bồ tát giới, nếu thọ được thì phẩm lành tăng tiến, phước huệ lớn thêm, không thọ cũng chẳng đến nỗi mất nhân thân. Riêng về ngũ giới, sau khi quy y tam Bảo, mỗi người phật tử tại gia đều phải thọ; nếu chẳng vâng giữ thì nhân phẩm không toàn vẹn, kiếp sau phải mất thân người.

Ngũ giới là năm điều răn cấm gồm có: không giết hại, không trộm cướp, không tà dâm, không nói vọng, không không uống rượu.

1. Không giết hại: - Trong điều răn cấm thứ nhất, đức Phật khuyên chúng ta không được giết hại sanh mạng, từ loài người cho đến loài vật. Phật giáo cấm sát sanh bởi những lý do:

A- Tôn trọng Phật tánh bình đẳng: - Đức Thế Tôn đã bảo: Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, đều có khả năng thành Phật. Chân tánh đã bình đẳng thì chúng ta không nên cho rằng Phật tánh ở người có giá trị hơn ở vật, ở màu da kia, giai cấp kia. Cho nên giết hại một sanh mạng là giết hại một đức Phật ở tương lai.

B- Tôn trọng sự công bình: - Mọi loài đều biết ham sống sợ chết, trừ gặp cảnh cùng quẩn hay lý do quan trọng khác, nên mới phải quyên sinh. Chúng ta đã xem sanh mạng mình là qúy, nếu ai mưu hại thì dùng đủ cách để tự bảo vệ, tại sao lại ỷ khôn mạnh mà giết loài ngu yếu để thoả lòng căm tức hoặc cầu miếng thơm ngon? Việc mình không muonn lại đem ra dối sử với kẻ khác, loài khác, ấy là mất sự công bình. Vậy nên lấy lòng mình suy lòng người, cho đến loài vật, chớ giết, chớ bảo giết.

C- Nuôi dưỡng lòng từ bi: - Đó là chúng sanh có tình thức thì loài nào cũng biết đau đớn, vui buồn. Một chuyện nhỏ nhặt như khi chúng ta đi lỡ vấp, tự có cảm giác đau đớn và trong cảnh tử biệt sanh ly ai cũng thương buồn! Thế thì tại sao ta lại nhẫn tâm làm cho kẻ khác hoặc vật khác, trước khi tắt hơi thở phải rên siết trong lệ nóng, quần quại trong máu đào, và chịu nỗi thương tiếc đau buồn trong cảnh sanh ly tử biệt? Một chút đau đớn chính mình còn khó kham chịu, lại gây cho chúng sanh nỗi thống khổ vô hạn, tức không có lòng từ bi, không xứng đáng là con của Phật.

D- Tránh nhân qủa xấu ác: - Khi ta giết một người, tất đã gây mối oán hờn với gia đình quyến thuộc họ. Trong lúc thế cô sức yếu, thân thích nạn nhân chỉ đành ôm hận, nhưng họ vẫn rình rập chờ cơ hội báo thù. Loài vật cũng vậy, nếu có thể báo oán nó không dung tha kẻ giết. Theo kinh Phật, kẻ diệt hại lâu ngày thì nghiệp sát càng nặng, sau khi chết phải đọa vào địa ngục, ngạ qủy, súc sanh, chịu vô lượng sự khổ. Đến khi được thân người lại bị nhiều bịnh hoặc chết non. Cho nên càng sát hại, càng tăng thêm nghiệp khổ, mãi xoay vần trong nẻo luân hồi, không biết ngày nào được ra khỏi.

Trái lại, nếu người giữ giới không sát hoại hoặc phóng sanh, thì sẽ được những qủa báo như sau: sắc lực đầy đủ, ít hay đau bịnh, thân tâm an ổn, mọi người yêu kính, thọ số lâu dài, thường hưởng phước vui ở cõi trời hoặc cõi người.

2- Không trộm cướp: Giới thứ hai, đức Phật khuyên chúng ta không nên trộm cướp từ vật trọng như châu báu vàng bạc, đến vật mọn như cọng rau, trái ớt, mũi kim. Đại khái những vật gì người ta không cho mà mình cố lấy, đều thuộc về trộm cướp.

Nếu phân biệt rộng ra, thì trộm cướp có nhiều hình thức như: lén lút mà lấy, ỷ bè đảng mạnh giựt ngang, cậy quyền thế làm tiền kẻ yếu, nhân lúc người túng ngặt cho vay nặng lời hoặc cầm mua với giá rẻ mạt, tích trữ đầu cơ để bán chợ đen, cân nong đong thiếu, trốn thuế lậu đò, mưu mô lường gạt để lấy của... Tắt một lời, bất cứ hình thức nào, nếu do lòng gian tham lấy của tư hay công trong trường hợp bất chính, đều thuộc về trộm cướp.

Vì sao đức Phật cấm trộm cướp? Bởi đối với tài vật sở hữu ta biết tôn trọng giữ gìn, mà trở lại cố chiếm đoạt của người, đó là trái lẽ công bình. Khi ta mất hay vô ý đánh mất một số tiền hoặc vật chi, ta lo buồn an ngủ không yên; tai sao lại đang tâm lấy của người để cho họ phải khóc than, đau khổ. Đó chính là thiếu lòng từ bi. Trộm cướp gây cho phạm nhân bị tù tội, bị khinh chê cha mẹ gia đi đình cũng buồn rầu xấu hổ. Hơn nữa, nếu trộm cướp làm cho người lâm cảnh nghèo khổ hoặc thất chí quyên sinh, thì kẻ gây nhân phải chịu nghiệp báo không nhỏ. Theo kinh Phật, kẻ trộm cướp sẽ bị những ác qủa, nhẹ thì vất vả nghèo hèn, nặng phải làm súc sanh để trả nợ, hoặc bị đọa vào địa ngục. Cho nên vì lẽ công bình, vì lòng từ bi, vì giữ nhân cách, vì tránh ác báo, đức Thế Tôn khuyên răn không nên trộm cướp.

Nếu giữ giới không trộm cướp, mà lại có lòng xót thương giúp đỡ bố thí, thì sẽ được mọi người kính yêu, lòng từ bi và các phẩm lành tăng tiến, tài vật đầy đủ khỏi cảnh nghèo nàn, thường được sanh lên cõi trời cõi người hưởng phước an vui.

3- Không tà dâm: - Tà dâm chẳng phải cấm hẳn việc nam nữ, mà chỉ ngăn không được ngoại tình. Theo giới điều thứ ba này, khi vợ chồng cưới hỏi có đủ lễ gọi là chánh, ngoài ra lén lút lang chạ làm điều phi hạnh gọi là tà. Nói vi tế hơn, dù vợ chồng chánh thức mà ăn nằm không phải chỗ, gần gũi không chừng mực, cũng thuộc về tà dâm. Đức Phật sở dĩ cấm tà dâm, vì mỗi người ai cũng muốn gia đi đình mình đầm ấm yên vui, vợ con trinh chánh, nếu lại đi phá hoại làm nhục nhã cho gia đình kẻ khác, đó là trái lẽ công bình. Kẻ làm tà hạnh chơi bời lả lơi, tất bị mọi người khinh rẻ chê bai, đó là mất phẩm cách. Khi trong nhà chồng hoặc vợ có dạ tà tư thì gia đình ấy không còn hạnh phúc, bởi chồng vợ không tin nhau, con cái bị xấu hổ, thân thuộc không đoái hoài, sự nghiệp sẽ suy vi. Kẻ đắm mê sắc dục cũng như người cầm đuốc đi ngược gió, tại họa trở lại chính mình, nếu không hại nước tan nhà thì cũng hư thân mất mạng. Như chúng ta đã thấy trên báo chí hằng ngày, những án mạng và kết qủa thảm khốc do sắc dục gây ra, nếu tính lại, không biết bao nhiêu mà kể! Theo trong kinh, những ác qủa do tà dục gây ra , nhẹ thì nhiều kiếp vợ con không trinh chánh, gia đình tan rã, nặng tất sẽ bị đọa tam đồ. Tóm lại, vì trọng lẽ công bình, vì tránh ác báo đời này và đời sau, đức Phật đã răn dạy không nên tà dâm.

Nếu giữ giới không tà dâm, thì hiện đời gia đìnhh được hòa thuận an vui, mọi người nể trọng, đời sau sáu căn đoan nghiêm toàn vẹn, vợ con trinh chánh, được người kính mến, khỏi sự phiền lụy ưu sầu, như kinh Thập thiện đã nói.

4- Không nói vọng: - Tướng trạng về điều giới thứ tư này có bốn cách: nói dối, nói thêu dệt nói đôi chiều, nói thô ác.

Nói dối là như chuyện không nói có, có nói không; việc quấy nói phải, phải nói quấy, điều nghe nói không nghe, không nghe nói nghe; hoặc trước mặt khen rồi, sau lưng chê mạt. Tóm lại, những lời trước sau mâu thuẫn, chân giả khác nhau, trong ngoài bất nhất, đều thuộc về nói dối cả.

Nói thêu dệt là việc ít xích ra nhiều làm cho người sân hận, trau chuốt lời nói nói để chữa lỗi mình, hoặc dùng lời ngọt ngào êm tai để cám dỗ khiến cho người say mê đắm nhi­êm, cũng có khi là nói châm biếm làm cho kẻ nghe phải khổ tâm. Đại khái những lời nói thêm bớt không đúng nghĩa chơn thật, cho đến văn chương bóng bảy phù phiếm, làm cho người mê loạn, tâm ý phóng đáng theo việc tà, hoặc sanh niệm vơ vẩn thương buồn, đều thuộc về nói thêu dệt.

Nói đôi chiều là đem chuyện đây học kia, đem chuyện kia học đây, đến chỗ này nghiêng theo bên này đi chỗ nọ phụ theo bên nọ, làm cho đôi bên sanh ra giận hờn thù oán nhau, khiến bạn bè đang thân trở thành nghi ngờ chống đối.

Nói thô ác là mắng chửi la hét, dùng nhiều lời lẽ nặng nề không thanh bai, làm cho người nghe phải khổ đau hoặc buồn rầu sợ hãi.

Bốn điều trên đều gọi là nói vọng, tức những lời trái với lẽ chân thật. Bởi Phật giáo là đạo như thật, nếu người Phật tử mãi theo ngọn trào hư vọng không thiết tìm sự thật thì khó trở lại nguồn chân. Ta đã sống trong vòng mê vọng mà còn chồng chất thêm sự giả dối nữa, thì làm sao đi đến chỗ giải thoát? Cho nên muốn học Phật, tất phải tôn trọng sự thật. Lại, động lực của sự dối trá là lòng tham sân ích kỷ, muốn hại người để thoả ý niệm đen tối của mình. Kẻ bị phỉnh gạt phải sanh phiền não, đau khổ, có khi chuốc oán vương thù hoặc tán gia bại sản. Người tu hành mà làm như thế thì lương tri đã mất, đâu còn tình thương? Kẻ dối trá không những làm mất lòng tin tưởng của mọi người đối với mình, mà lại gây cho bao nhiêu kẻ khác nỗi hoang mang nghi ngại. Sự an hòa trong xã hội do đó mà bị xáo trộn. Cho nên lời nói tuy không phải đao kiếm, nhưng còn nguy hiểm hơn, vì nó có tác dụng của hai mũi nhọn,một mũi đâm vào người khác, và một mũi trả lại đâm chính người sử dụng. Đức Như Lai thường phát ra phạm âm thanh triệt, tướng lưỡi rộng dài có thể chấm đến mé tóc nơi chán, do vì nhiều kiếp tu hành chân thật, không nói vọng. Theo kinh Phật, nghiệp vọng ngữ nếu nhẹ thì mang qủa báo bị mọi người mất tin tưởng, chán nản lánhx a, việc làm thất bại; như nói vọng có tánh cách hại nhân hoặc hoại Tam bảo, kẻ ấy sẽ đọa vào ba đường ác, khi được làm người phải bị câm ngọng, chịu sự khinh rẻ chê bai. Cho nên, vì tôn trọng sự thật, vì lòng từ bi, vì bảo tồn sự trung tín đối với mình và trong xã hội, vì tránh qủa báo xấu ác, đức Phật khuyên dạy không nên nói vọng.

Nếu giữ giới không vọng ngữ, sẽ được mọi người mến trọng tin cậy, thường ưa gần gũi, việc làm thuận lợi; và bởi lời chân thật phát từ tâm chân thật, nên các phẩm lành tăng tiến, thường hưởng phước nhân thiên.

5- Không uống rượu: - Về giới thứ năm, đức Phật khuyên không nên tự mình uống rượu, hoạc ép bảo người khác uống.

Sở dĩ, đức Phật cấm uống rượu vì rượu càng uống càng đi vào chỗ thâm nhi­­ễm, các chứng bịnh như đau gan, đau mắt, phong tê, bại liệt, ung độc do đó mà sanh, không những đã hại thân mình, mà còn đi lụy đến con cháu. Người uống rượu khi say sưa thì cử chỉ lời nói đều thô tháo, bỏ bê công việc, bị người cười cợt chê bai. Một chén thuốc độc nếu ta uống vào, chỉ chết một thân hiện tại, chứ uống rượu thì tâm thần hôn muội, trí huệ lần lần mất, giết chết pháp thân, bị đọa vào vòng sanh tử trong vô số kiếp. Lại uống rượu tuy không phải là phạm sát, đạo dâm, vọng, nhưng nó là nguyên nhân sanh ra bốn thứ ấy vô số tội lỗi khác. Theo trong kinh, uống rượu gây ra mười điều tai hại như sau: của tiền rơi mất, thân hay đau bịnh, tăng trưởng lòng giết hại, thêm việc sanh hận tranh cãi, trí huệ lần lần kém, phước đức tiêu mòn, sự nghiệp không thành, tuổi thọ giảm bới, thân tâm nhiều khổ, khi chết đọa vào địa ngục.

Nói đại khái, vì tránh đau bịnh, vì giữ phẩm cách, vì bảo tồn hạt giống trí huệ, vì ngăn ngừa tội lỗi, đức Phật răn dạy không nên uống rượu.

Nếu giữ giới không uống rượu, về phương diện cá nhân, sẽ tránh được mưòi điều tai hại trên. Về phương diện đoàn thể thì gia đình được yên vui, con cai ít tật bịnh, xã hội được hòa mục, nòi giống thêm hùng cường.

Trên đây chỉ kể lược qua về điều lợi hại của sự giữ và phạm năm giới. Đứng về chiều sâu, tức là phương diện chủng tử mà nói, thì như chư Tổ đã dạy: nếu sát sanh, sẽ mất hết hạt giống từ bi; nếu trộm cướp, sẽ mất hết hạt giống phước đức, nếu tà dâm, sẽ mât hết hạt giống thanh tịnh; nếu nói vọng, sẽ mất hết hạnt giống chân thật; nếu uống rượu, sẽ mất hết hạt giống trí huệ. Để nói thêm về mối nguy hại của sự khuyết phạm năm giới, xin trần thuật một đọan kinh sau đây cho người học Phật thêm cẩn ý.

Có năm việc mà trong hiện tại, mọi người không thể làm cho của cải và sanh mạng được tăng trưởng. Năm điều ấy là: sát sanh, trộm cướp, tà dâm, nói vọng và uống rượu.

Tất cả chúng sanh vì ưa giết hại, nên trong hiện đời bị ác sắc, ác lực, ác danh, chết yểu, tài vật hao giảm, quyết thuộc chia lìa, hiện thánh quở trách, người không tin dùng, kẻ khác làm tội mà mình mang họa. Đó là nghiệp qủa trong đời hiện tại. Lúc bỏ báo thân lại đoạ vào tam đồ, bị ác sắc, ác lực, ác danh, đói khát, chịu nhiều nỗi khổ sở, mạng sống không lâu dài. Đây là nghiệp qủa ở đời sau đến khi được làm thân người, lại chịu thân bần tiện, cùng khổ, xấu xa, suy bịnh, đoản thọ. Do sức nghiệp ác của đương nhơn, khiến cho ngũ cốc hoa màu bên ngoài bị hao kém, gây ương lụy cho mọi người.

Nếu kẻ nào ưa trộm cướp, thì hiện đời bị ác sác, ác lực, ác danh, tiền của hao giảm, quyến thuộc chia lìa, mạng sống ngắn ngủi, người khác mất đồ mình bị nghi ngờ, dù muốn kết thân cũng không ai tin cậy, thường bị hiền thánh quở trách. Đó là nghiệp qủa trong đời hiện tại. Lúc bỏ báo thân lại đọa vào tam đồ, bị ác sắc, ác lực, ác danh, đói khát, chịun hiều nỗ khổ sở, mạng sống không lâu dài. Đây là nghiệp qủa ở đời sau. Đến khi sanh làm người lại nghèo hèn, tuy được tài vật liền bị hao mất, cha mẹ anh em vợ con đều không thương mến, tâm thường khổ nhọc, tâm hằng buồn lo. Do sức nghiệp ác của đương nhân, khiến cho mọi người khi ăn món chi vào, phần sắc lực cũng kém, gây ương lụy cho vạn dân.

Nếu kẻ nào ưa tà dâm thì khó giữ gìn thân mình cho đến kẻ khác, mọi người trông thấy đều sanh lòng nghi kỵ, khi làm việc chi trước hay nói dối, tâm thường rối loạn chịu sự khổ não, tài vật hao mất khó tu pháp lành, vợ con khinh buồn không còn thương mến, thân thể suy kém mạng sống ngắn ngủi. Đó là qủa báo hiện tại của nghiệp tà dâm. Lúc bỏ báo thân, lại đọa vào tam đồ, bị ác sắc, ắc lực, đói khát, chịu nhiều nỗi khổ sở, mạng sống không lâu dài. Đây là nghiệp qủa ở đời sau. Đến khi được làm người thì hình tướng xấu thô, hay ác khẩu, không ai thích thân thiện, không thể giữ gìn thê thiếp, con trai, con gái. Do sức ác nghiệp của đương nhơn, khiến cho mình và người không được tự tại.

Nếu kẻ nào ưa nói vọng, thì hiện đời bị ác sắc, ác khẩu, dù có nói thật cũng không ai tin, mọi người khinh ghét chẳng muốn thấy gặp. Đó là nghiệp qủa đời hiện tại. Lúc bỏ báo thân lại đọa vào tam đồ, chịu sự đói khát, nhiệt não, khổ sở vô cùng. Đây là nghiệp của đời sau. Đến khi được làm người thì tướng miệng và âm thanh không đầy đủ, dù nói thật cũng không ai tin, kẻ khác cũng không ưa gặp mặt, tuy nói chánh pháp người không thích nghe. Do sức ác nghiệp của đương nhơn chiêu cảm, khiến cho sản vật bên ngoài thường bị hao kém.

Nếu kẻ nào thích uống rượu thì trong hiện tại hay hao mất tài vật, thân tâm nhiều bịnh, thường ưa đấu tranh, tiếng xấu đồn xa, trí huệ lần kém, tâm không hổ thẹn, sắc lực hao mòn, không thể tu pháp lành, thường bị nhiều tiếng chê trách, mọi người không muốn gần gũi. Đó là nghiệp qủa hiện tại của sự uống rượu. Lúc bỏ báo thân rồi lại bị đọa vào tam đồ, thường chịu đói khát và vô lượng sự khổ não. Đây là ác qủa đời sau. Đến khi được làm người, tâm thường cuồng loạn, không thể nghĩ nhớ pháp lành. Do nghiệp ác của người này chiêu cảm, khiến cho sản vật bên ngoài thường bị hư hao thối nát.

Này thiện nam tử! Năm ác pháp như trên, nay ngươi có thể chân thật xa lìa chăng? (Kinh Ưu Bà Tắc Giới).

Tiết II. Nghi Thọ Năm Giới Và Tánh Tướng

Nghi thức thọ năm giới, về phần khái yếu, như trong luật đã nói:

Con là ... từ nay cho đến suốt đời, xin quy y Phật lưỡng túc tôn, quy y Pháp ly dục tôn, quy y Tăng chúng trung tôn. (Nói ba lần). Con là .... đã quy y Phật rồi, quy y Pháp rồi, quy y Tăng rồi. Nay con ở trong giáo pháp của đức Thich Ca Mâu Ni Như Lai, nguyện thọ năm giới làm ưu Bà Tắc (hay Ưu bà di), xin đại đức chứng tri. (Nói ba lần. Giới sư bảo):

Thiện nam tử! Đức Thích Ca Mâu Ni, Đa đà a dà độ, A la ha, Tam miệu tam Phật đà, đã vì hàng Ưu bà tắc nói ra năm giới. Phàm là kẻ Ưu bà tắc (hay Ưu bà di), suốt đời phải giữ gìn năm điều giới này:

Điều thứ nhất, suốt đời lìa sự sát sanh, là giới của hàng Phật tử tại gia, con có thể giữ được không? (Nên đáp: - Dạ giữ được. Các giới sau cũng thế).

Điều thứ hai, suốt đời lìa sự trộm cướp, là giới của hàng Phật tử tại gia, con có thể giữ được không?

Điều thứ ba, suốt đời lìa sự tà dâm, là giới của hàng Phật tử tại gia, con có thể giữ được không?

Điều thứ tư, suốt đời lài sự nói vọng, là giới của hàng Phật tử tại gia, con có thể giữ được không?

Điều thứ năm, suốt đời lìa sự uống rượu nếp, rượu nho, tất cả các thứ rượu đều không được uống, là gớI của hàng Phật tử tại gia, con có thể giữ được không? (Thập Tụng Yết Ma Tỳ Khưu Yếu Dụng).

Trong năm giớI trên, bốn điều trước thuộc về tánh giới, một điều uống rượu sau thuộc về tướng giới. Nói tánh giới, vì những giới này có liên quan đến tâm tánh, như người phạm tà dâm tức nhiên trong tâm nặng về ái dục, người phạm vọng ngữ tất nơi tâm có sự gian dối. Cho nên về tánh giới thì dù người có thọ giới haykhông, nếu phạm cũng đều bị sa đọa. Còn tướng giới là giới thuộc về hình thức phát thệ để ngăn ngừa sự phạm lỗi; nếu có thọ mà phạm thì đắc tội, không thọ thì không đắc tội. Tuy nhiên, đây là nói người không thọ tửu giới chỉ uống rượu chút ít nên không mang tội pháp giới; nếu không thọ giới rượu song uống nhhiều cũng gây nghiệp và bị sa đọa.

Sự trì giới còn có trường hợp khai, giá, nghĩa là mở và khép. Ví như người tuy đã thọ giới không vọng ngữ, nhưng vì lòng từ bi muốn cứu mạng loài vật, hay muốn tránh sự buồn khổ vô ích cho kẻ khác mà phương tiện nói dối, thì không phạm. Hoặc như đã thọ giới rượu, nhưng vì bệnh tê bại phải dùng thuốc rượi điều trị mới lành, thì có thể dối trước bàn Phật hay chư vị tăng xin phương tiện dùng rượu để trị bệnh trong một thời gian. Đây là nghĩa "khai", tức là tạm mở ra, hay tạm cho. Như trường hợp không cần phải phương tiện, hay khi tạm dùng phương tiện để lợi mình lợi người đã xong rồi, phải chính chắn giữ giới không đước trái phạm. Đây là nghĩa "giá", tức là khép, hayngăn đóng. Cho nên thọ giới không phải là mãi hạn chế hành giả trong một khuôn khổ, và cách giữ giới của người trí không phải cứ mãi theo một đường lối cố định. Như theo kinh Vị tằng Hữu, trong ngày thọ bát quan trai, bà Mạt Ly phu nhân vì cúu viên ngự trù mà phải uống rượu, nói dối, bày trò ca nhạc và trang điểm nơi thân. Sau khi viên ngự trù thoát nạn, phu nhân đem việc ấy thưa hỏi, thì đức Phật bảo rằng là bà đã không phạm giới mà còn có phước, và lại khen là một hành giả có trí phương tiện. Vậy người thọ giới nên suy gẫm điều này, đừng qúa lo sợ.

Ngoài nghĩa khai, giá, còn có nghĩa "trì, phạm". Như sau khi thọ giới, trong trường hợp bình thường không cần phương tiện, hành giả chín chánh giữ giới gọi là "trì". Nếu đã thọ giới mà không giữ, hoặc trường hợp không đáng phương tiện mà phương tiện gọi là "phạm". Người đã thọ giới, phải ý thức bốn nghĩa khai, giá, trì, phạm trên đây.

Để học giả hiểu rọng thêm trong việc thọ giới, xin dẫn một đoạn kinh thuyết minh về giá tội và thật tội (tực là tánh tội):

- Trong năm giới Ưu bà tắc, những gì thuộc về thật tội và giá tội?

Bốn giới trước thuộc về thật tội, một giới rượu sau thuộc về giá tội. Sở dĩ uống rượu được cùng bốn điều trên kết thành năm giới, vì nó là nguồn gốc của sự phóng đãng, hay gây ra việc phá phạm bốn giới kia. Như vào thời đức Phật Ca Diếp, có một vị Ưu bà tắc do xem thường giới thứ năm, nên phóng tâm uống rượu rồi sanh ra thèm thịt, bắt trộm gà của kẻ khác đem giết. Người phụ nữ hàng xóm qua tìm gà, lại bị ông hãm hiếp. Đến khi kẻ khác hỏi, ông chối rằng mình không có làm việc ấy. Kết cuộc vì nhất thời bị rượu làm loạn tâm, nên ông đã phạm luon cả bốn giới kia. Có người do uống rượu mà phạm bốn tội nghịch, chỉ trừ không thể phá Tăng. Vì thế, người uống rượi tuy không phải túc nghiệp mà mắc qủa báo cuồng loạn, bởi rượu hay gây sự mê hoặc điên đảo, khiến cho chúng sanh như dại như ngây. Lại khi đã bị loạn tâm vì rượu, tất hành giả phải bỏ mất chánh nghiệp như ngồi thiền, tụng kinh và làm việc chúng. Cho nên uống rượu tuy không phải là thật tội, nhưng do các nhân duyên trên, dễ­ đồng với thật tội.( Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân).

Tiết III. Lược Thuyết Về Việc Đắc Giới

Người thọ ngũ giới cần nên biết thế nào là đắc giới. Để chứng minh và khái thuyết về việc này, xin dẫn mấy đoạn kinh như sau:

- Khi ấy, ngài Ưu Ba Ly thưa: - Bạch Thế Tôn! Người thọ giới Ưu bà tắc, trong trường hợp thấy mình khó giữ đủ năm điều, nếu thọ một hoặc hai cho đến bốn giới, có thể gọi là đắc giới chăng? Đức Phật đáp: "- Kẻ ấy không đắc giới. Bạch Thế Tôn! Nếu không đắc giới thì tại sao trong kinh có chỗ nói thiểu phần, đa phần, cho đến mãn phần Ưu Bà Tắc? Vậy ý nghĩa ấy như thế nào? - Này Ưu Ba Ly! Sở dĩ ta nói lời ấy, vì muốn thuyết minh công đức trì giới nhiều hoặc ít, chớ không phải nói có cách thọ giới như vậy.

Ưu Ba Ly lại thưa: - Bạch Thế Tôn! Có thể được thọ năm giới từ một, hai, cho đến mười ngày chăng? Đức Phật bảo: - Không thể được! Như Lai chế ra các giới đều có chừng hạn của mỗi thứ. Nếu thọ Ngũ giới tất phải suốt đời, như thọ Bát quan trai giới, thì chỉ một ngày một đêm. Phép Bạch tứ yết ma truyền giới cũng có thượng, trung, hạ. Ngũ giới là hạ phẩm giới, thập giới là trung phẩm giới, Cụ giới là thượng phẩm giới. Riêng về ngũ giới cũng có ba phẩm: Nếu dùng tâm bậc hạ mà thọ, thì đắc giới thuộc phẩm hạ; nếu dùng tâm bậc trung mà thọ, thì đắc giới thuộc phẩm trung; nếu dùng tâm bậc thượng mà thọ thì đắc giới thuộc phẩm thượng. Thập giới và Cụ giới cũng đều có ba phẩm như thế.

Ngũ giới là nền tảng của các giới, vì trong Bát giới, Thập giới, Cụ Giới, Bồ tát giới cũng có năm giới căn bản ấy. Nếu có người trước dùng tâm hạ phẩm đắc Ngũ giới, rồi sau dùng tâm trung phẩm hay thượng phẩm thọ Thập giới hoặc Cụ giói, thì các giới khác mới thuộc về trung phẩm hay thượng phẩm, còn năm giới căn bản vẫn thuộc về hạ phẩm. Tại sao thế? Vì giới là Ba la đề mộc xoa không có đắc hai lần.

Lại nữa, nếu lấy theo thứ lớp mà nói, thì Ngũ giới thuộc về hạ phẩm, Thập gới thuộc về trung phẩm, Cụ giới thuộc về thượng phẩm. Nhưng nếu cứ theo tâm mà luận, thì lại khác. Như có người dùng tâm bậc thượng mà đắc Ngũ giới, đó thuộc về thượng phẩm giới. Nếu dùng tâm bậc trung mà đắc Thập giới, đó thuộc về trung phẩm giới. Nếu dùng tâm bậc hạ mà đắc Cụ giới, đó thuộc về hạ phẩm giới. Vì bởi, nghĩa này, nên giới phẩm tùy tâm mà có thuộc về thượng phẩm, hay đắc Ngũ giới là thuộc về hạ phẩm. (Kinh Đại Phương Tiện Phật Báo Ân).

Về Ba la đề mộc xoa, trong ngũ đạo duy có nhơn đạo đắc giới, còn bốn nẻo kia rất khó. Tại sao thế? Vì chư thiên nơi cõi trời tâm nhi­ễm lạc sâu nặng, nên khó đắc giới. Như thuở trước, Tôn giả Mục Kiền Liên vì người đệ tử đau bịnh, lên cõi trời hỏi cách điều trị nơi ông Kỳ Bà (ông đã sanh lên thiên quốc). Khi ngày đến nơi vừa lúc chư thiên đang vào vườn Hoan Hỷ vui chơi. Lúc ấy tất cả thiên chúng đi ngang qua thấy Tôn giả đứng bên lề đường, nhưng không vị nào đoái hoài đến. Ông Kỳ Bà đi sau rốt, trông thấy Tôn giả, liền đưa một tay lên chào, rồi dong xe đi thẳng. Ngài Mục Kiền Liên tự nghĩ: Kẻ này khi còn ở nhân gian, là đệ tử tại gia của mình; nay vừa được hưởng phước trời, đã vội say đắm quên mất tánh cũ. Nghĩ xong, ngài liền dùng thần lực bắt cỗ xe như ý đứng lại. Bất đắc dĩ, Kỳ Bà phải xuống xe đảnh l­ễ nơi chân. Tôn giả liền nói nhiều nhân duyên để quở trách. Kỳ Bà thưa: Bạch Đại Đức! Vì khi còn ở nhân gian tôi là đệ tử của ngài, nên mới có đưọc cử chí như thế, còn chư thiên khác vị nào cũng đi suốt qua cả, đâu có ai thưa hỏi đón chào? Ấy do bởi sự vui nơi đây rất vi diệu, nên thiên chúng đắm nhiễ­m, tâm không được tự tại. Xin đại đức thể tình mà khoan thứ cho. Tôn giả hỏi: Đệ tử của ta bịnh như thế, phải điều trị cách nào? Kỳ Bà thưa: Chỉ cấm thực ít hôm là khỏi.

Có một độ, ngài Mục Kiền Liên khuyên Thích Đế Hoàn Nhân rằng: Đức Như Lai ra đời là một thắng duyên khó gặp, sao ông chẳng thường gần gũi Phật để thưa hỏi chánh pháp? Đế Thích muốn tỏ cho ngài biết sự khó được như ý đó, liền bảo gọi một vị thiên tử đến. Vị thiên tử này có một thiên nữ mà một kỷ nhạc, tuy biết mạng lịnh của thiên đế là oai trọng, nhưng vì đắm nhi­ễm qúa sâu, nên đợi gọi đến lần thứ tư bất đắc dĩ mợi tạm dẹp sự vui qua một bên, gắng gượng đến trình diện. Thiên đế hỏi lý do đến tr­ễ, ông hổ thẹn đem sự thật tâu lên. Khi ấy, Đế Thích mới thưa: Bạch đại đức! Vị Thiên tử này duy có một thiên nữ, một kỷ nhạc, mà còn khó nỗi cắt bỏ sự vui. Huống chi tôi là thiên vương có nhiều cung điện rực rỡ nguy nga, vô số ngọc nữ phi tần hầu hạ, trăm ngàn thứ kỷ nhạc nhiệm mầu, nhìn bên đông quên bên tây, nỗi ái lạc buộc ràng, sự cắt lìa còn khó hơn muôn phần! Vì thế, tuy nhận hiểu Như Lai khó gặp, chánh pháp khó nghe, cũng không biết làm sao để thường gần gũi được!

Phàm thọ giới phải dùng tâm mạnh mẽ qủa quyết tự thệ, mới có thể đắc giới. Chư thiên sở dĩ khó đắc giới, vì ý niệm say đắm theo thú vui ngũ dục nặng nhiều, sức thiện tâm lại kém yếu. Hằng ngạ qủy bị khổ vì đói khát, thân tâm nóng bức; chúng địa ngục chịu vô lượng nỗi khổ độc, tâm ý duy nhớ biệt sự khổ đâu, nên không do đây mà đắc giới. Còn chúng bàng sanh phần nhiều vì nghiệp chượng nặng, không hiểu biết chi, chẳng thọ pháp giới, nên cũng khó đắc giới. Tuy trong kinh có nhiều chỗ nó rồng cầu trai pháp, nhưng long vương do thiện tâm thhọ bát quan trai nên chỉ được công đức lành chớ khó đắc trai, vì bởi còn nhiều nghiệp chướng.

Về nhơn đạo, trong tứ thiên hạ, duy loài người ở ba châu: Diêm phù đề, Cù da ni, và Phất bà đề là có thể đắc giới. Lại trong ba châu, riêng người ở châu Diêm phù đề dễ­ đắc giới hơn cả. Về châu Cù da ni, thuở trước đức Thế Tôn sai tôn giả Tân Đầu Lư qua bên ấy làm Phật sự, nên nơi đó có bốn bộ chúng. Châu Phất bà đề nhờ nhiều vị Tỷ khưu đắc đạo sang hoằng hóa, nên ở đó cũng có bốn bộ chúng. Duy người nơi châu Uất đan việt vì phước báo ngăn che, lại căn trí si mê không thọ thánh pháp, chánh giáo không thể lưu hành, nên không có nhân duyên đắc giới.

Loài người có bốn hạng: nam, nữ, huỳnh môn và hai căn. Trong bốn hạng này, duy có nam nữ đắc giới, còn huỳnh môn và hai căn không đắc giới. Trong hai hạng nam, nữ, những kẻ giết cha, giết mẹ, giết A La Hán, làm thân Phật ra huyết, phá hòa hợp Tăng, làm hoen ố Tỷ khưu ni , tặc trụ, độ người vượt pháp, đọa căn lành, đều không đắc giới. (Tát Bà Đa Tỳ Ni Tỳ Bà Sa).

Tiết IV- Tướng Phá Giới

Đã biết qua việc đắc giới, hàng Phật tử lại cần nên hiểu thế nào là tướng phá giới. Như đoạn kinh sau:

...Đã truyền giới xong, lại nên bảo: Có sáu trọng pháp mà bậc Ưu bà tắc, Ưu Bà di cần phải giữ gìn nghiêm nhặt:

Này thiện nam tử! Hàng Phật tử tại gia đã thọ giới rồi, trên từ thánh nhân dưới cho đến loài trùng kiến, đều không được cố tâm giết. Nếu tự mình giết hoặc bảo người giết, kẻ ấy liền bị mất giới Ưu bà tắc, hãy còn không được Noãn pháp, huống chi qủa Tu đà hoàn cho đến qủa A na hàm! Phạm lỗi này, tức là hạng Ưu bà tắc pháp giới, xấu xa, đê tiện, nhơ bẩn, kiết nghiệp. Đây là trọng pháp thứ nhất, cần phải giữ!.

Hàng Phật tử tại gia đã thọ giới rồi, dù gặp nhân duyên mất mạng, cũng không được trộm cướp trên từ vàng bạc châu báu dưới cho đên một đồng tiền. Nếu trộm cướp, kẻ ấy liền bị mất giới Ưu bà tắc, hãy còn không được Noãn pháp, huống chi qủa Tu đà hoàn cho đến qủa A na hàm! Phạm lỗi này, tức là hạng Ưu bà tắc phá giới, xấu xa, đê tiện, nhơ bẩn, kiết nghiệp. Đây là trọng pháp thứ hai, cần phải giữ.

Hàng Phật tử tại gia thọ giới rồi, dù gặp nhân duyên mất mạng, cũng không được lời hư dối, như bảo: tôi đã được Bất tịnh quán, cho đến qủa A na hàm. Nếu gây tội đại vọng ngữ, kẻ ấy liền bị mất giới Ư bà tăc, hãy còn không được noãn pháp, huống chi qủa Tu đà hoàn cho đến qủa A na hàm! Phạm lỗi này, tức là hạng Ưu bà tắc phá giới, xấu xa đê tiện, nhơ bẩn, kiết nghiệp. Đây là trọng pháp thứ ba, cần phải giữ!

Hàng Phật tử tại gia đã thọ giới rồi, dù gặp nhân duyên mất mạng, cũng không được tà dâm. Nếu tà dâm, kẻ ấy liền bị mất giới Ưu bà tắc, hãy còn không được Noãn pháp, huống chi qủa Tu đà hoàn cho đến qủa A na hàm! Phạm lỗi này, tức là hạng Ưu bà tắc phá giới, xấu xa đê tiện, nhơ bẩn, kiết nghiệp. Đây là trọng pháp thứ tư, cần phải giữ!

Hàng Phật tử tại gia thọ giới rồi, dù gặp nhân duyên mất mạng, cũng không được rao nói những lỗi lầm của Tỷ Khưu, Tỷ Khưu Ni, Ưu bà tắc, Ưu bà di. Nếu rao nói tội lỗi của tứ chúng, kẻ ấy liền bị mất giới Ưu bà tắc, hãy còn không được Noãn pháp, huống chi qủa Tu đà hoàn cho đến qủa A na hàm! Phạm lỗi này, tức là hạng Ưu bà tắc phá giới, xấu xa đê tiện, nhơ bẩn, kiết nghiệp. Đây là trọng pháp thứ năm, cần phải giữ!

Hàng Phật tử tại gia đã thọ giới rồi, dù gặp nhân duyên mất mạng, cũng không được uống rượu hoặc bán rượu. Nếu uốn rượu bán rượu, kẻ ấy liền bị mất giới Ưu bà tắc, hãy còn không được Noãn pháp, huống chi qủa Tu đà hoàn cho đến qủa A na hàm! Phạm lỗi này, tức là hạng Ưu bà tắc phá giới, xấu xa đê tiện, nhơ bẩn, kiết nghiệp. Đây là trọng pháp thứ sáu, cần phải giữ!

Này thiện nam tử! Nếu người thọ giới Ưu bà tắc có thể chí tâm giữ gìn những điều mình đã lãnh thọ, không hủy phạm, tất sẽ được qủa như thế. (Kinh Ưu Bà Tắc Giới).

Như trên, kinh Ưu Bà Tắc Giới đã thuyết minh rõ ràng về tướng phá giới của hàng Phật tử tại gia. Có vị bảo: "Về giới sát, thì ngũ giới, chỉ cuộc hạn trong loài người, Thập giới và Cụ giới đến loài súc sanh thông thường, Bồ Tát giới mới đến loài trùng kiến. Nếu giới thứ nhất trong Ngũ giới mà hạn chế đến loài trùng kiến, thì hàng Phật tử tại gia không thể giữ được". Lời ấy không đúng, vì tất cả loài hữu tình đều có sanh mang, nếu giết hại, quyết định sẽ mang ác báo. Như người chưa ăn chay trường được, có thể mua những vật đã chết hoặc bị làm thịt rồi, không nên tự mình giết hay bảo người khác giết. Đến như loài ruồi muỗi trùng kiến, duy trừ trường hợp biết mà cố sát mới phạm giới, còn ngộ sát thì chỉ cần ăn năm sám hối và từ sau để ý dè dặt thêm hơn, không thuộc về lỗi hủy phạm.

Có kẻ nói: Hàng quân nhân Phật tử có thể giữ giới sát chăng? Xin thưa: Theo nghĩa phương tiện thì có thể được. Như thuở xưa, Nguyên Khuê thiền sư ở Trung Hoa sau khi đắc đạo, có thần Đông nhạc đến xin thọ tam quy ngũ giới. Lúc đại sư truyền tới thứ nhất, Nhạc thần thưa: "Đệ tử cầm quyền cai trị cả một vùng, nếu kẻ thuộc hạ phạm tội nặng mà không gia hình, thì làm sao duy trì kỷ luật?" Đại sư đáp: "Không phải thế đâu! Chỉ đừng nên lạm sát mà thôi"! Nhạc thần thưa: "Như vậy, đệ tử có thể giữ được". Thế thì cứ theo nghĩa phương tiện, vì thi hành bổn phận, vì sự bất đắc dĩ không quyết tâm lạm sát, hàng quân nhân Phật tử có thể giữ được giới thứ nhất.

Suy rộng ra, như trong kinh Niết Bàn, khi tiền thân là một vị quốc vương, đức Thích Ca vì bảo vệ chánh pháp để lợi ích cho chúng sanh mà giết viên đại thần. Và trong một đoạn kinh khác, cũng thuở tiền thân làm một vị thuyền chủ tên Đại Bi, đức Thích Ca lại vì cứu năm trăm mạng thương khác mà giết mười sáu tướng cướp biển. Cả hai trường hợp đó, đức Phật đều bảo rằng nhờ thế mà ngài được tiêu tội sanh phước, mau đắc qủa A nậu đa la tam miệu tam bồ đề. Cho nên, đúng theo lẽ thật của trí huệ và bi tâm lợi tha, có những trường hợp tuy sát sanh nhưng không phá giới mà chính là trì giới, và còn được tiêu nghiệp thêm phước. Nhưng đó là trí phương tiện và việc làm của Bồ tát, ta đừng nên đem tâm thô thiển vội y cứ theo mà phóng ý sát sanh. Sở dĩ bút giả dẫn việc trên ra, là muốn biểu dương nghĩa rộng lớn của Phật pháp, để chho người thọ giới đừng chấp định theo hình thức hay một phương diện mào của giới pháp, mà sanh tâm băn khoăn nghi ngại, thế thôi.

Như đứcPhật đã nói: khi còn là chúng sanh thì tất cả đều có lỗi lầm. Hàng xuất gia nếu chưa đắc đạo, cũng vẫn còn trong vòng chi phối của phiền não. Nhất là vào thời mạt pháp này, bật chân tu rất ít, người khuyết phạm lại nhiều. Vậy tất cả những người con Phật nên gìn lòng trung thứ từ bi, xét lỗi mình, dung lỗi người, tìm phương tiện sửa chữa nâng đỡ cho nhau; đừng nên rêu rao nói lỗi của tứ chúng. Bởi làm như thế, là bên trong đã tự gieo rắc hạt giống xấu ác của ghét khinh thù hận, bên ngoài lam tổn nãongười, ngăn trở hảo tâm của kẻ muốn học đạo, tạo nghiệp phá hủy Phật pháp. Vì vậy, đức Phật đã ghép tội rao nói lỗi của tứ chúng vào một trong sáu trọng pháp. Thế mà, có những Phật tử vì thiếu học hiểu suy xét, vì tự ái cao mạn, hoặc vì bè phái riêng, rêu rao những việc lỗi lầm chưa biết thật hay hư của chư tăng ni cùng người đồng đạo; như vậy có xứng đáng là con của đấng Điều Ngự chăng? Xin đem lòng trung thực nêu ra đây lời nhắc nhở chung cho tất cả người học Phật, để đồng nhơn tránh những khổ báo ở hiện tại và tương lai.

Phật Học Tinh Yếu. Hòa Thượng Thích Thiền Tâm
Đánh máy: Huệ Trang